Onderhoud

Het is van het grootste belang om de fluctuerende luchtvochtigheid in de handte houden. Een van de meest geschikte middelen daarvoor is het PIANO-LIFE-SAVER systeem, waarvoor wij onlangs de "FIELD EXPERT" onderscheiding kregen.

Relatieve luchtvochtigheid

De relatieve luchtvochtigheid is de hoeveelheid vocht die de lucht kan vasthouden. Deze capaciteit wordt beïnvloed door seizoenschommelingen, weersomstandigheden en temperatuur. Als de relatieve luchtvochtigheid in een ruimte daalt of stijgt, heeft dat gevolgen voor de hoeveelheid vocht in het hout in die ruimte. Hout kan daardoor uitzetten of krimpen. Dat gebeurt pas als de luchtvochtigheid meer dan 10% stijgt of daalt.

Als de relatieve luchtvochtigheid daalt, ontrekt de lucht vocht uit onder meer planten, boeken, mensen en houten meubels of muziekinstrumenten. Hout kan daardoor gaan krimpen. Stijgt de relatieve luchtvochtigheid, dan neemt het hout extra vocht op en kan het gaan uitzetten. De relatieve luchtvochtigheid kan per week, per dag of zelfs per uur veranderen. Een constante luchtvochtigheid is in huis niet te realiseren. Wel is het - en niet alleen voor uw piano - belangrijk om ervoor te zorgen dat deze zo constant mogelijk is, en dan wel tussen de 45% en 70%.

Luchtvochtigheid en stemming

Vooral de zangbodem kan door wisselingen in de luchtvochtigheid sterk beïnvloed worden. Deze grote houten plaat heeft een welving, waarmee hij de kam tegen de snaren drukt. Als de luchtvochtigheid toeneemt en de zangbodem uitzet, wordt deze druk verhoogd. De druk op de snaren neemt toe, waardoor de toonhoogte stijgt. In het middenregister is deze toonhoogtestijging groter dan in de bas en de discant (het hoog). Neemt de luchtvochtigheid af, dan gebeurt het omgekeerde. Ook daarbij is het effect het grootst in het middengebied.
De totale druk op de besnaring kan door schommelingen in de luchvochtigheid met enkele honderden kilo's toe- of afnemen. De stemming omhoog of omlaag. Hoe groter de schommelingen in de luchtvochtigheid, des te minder stabiel zal de stemming en de algehele conditie van het instrument zijn.
Het bereiken van een juiste en vooral stabiele relatieve luchtvochtigheid is een essentieel onderdeel van het onderhoud en daarmee voor de algemene conditie en duurzaamheid van een piano of vleugel.






Hoge luchtvochtigheid

Bij een hoge luchtvochtigheid is goed ventileren een effectieve manier; vochtige lucht wijkt uit naar koudere buitenlucht. Een vochtvreter in de kamer neerzetten (niet in het instrument!) is ook een eenvoudige methode. Naast goed ventileren kan een luchtontvochtiger uitkomst bieden.

Het effect van een te hoge luchtvochtigheid zorgt op termijn voor:

• onstabiele stemhouding
• stroeve speelaard
• vastlopende toetsen, demping en mechaniek
• trage repetitie
• vermindering in klankkwaliteit; doffe klank door vochtopname van de hamerkoppen
• moeilijk te stemmen door roest op de besnaring
• snelle veroudering van het instrument
• hogere onderhouds- en reparatiekosten

Oplossingen

Bij een te hoge luchtvochtigheid is het zaak om vocht uit de lucht te nemen. Een effectieve oplossing is om gebruik te maken van een ontvochtiger. Dit apparaat neemt vocht uit de lucht en vangt dit op in een waterreservoir. Deze apparaten kunt u vinden bij electrozaken of bij pianozaken.

Lage luchtvochtigheid

Een lage luchtvochtigheid is in Nederland het meest voorkomende probleem. Wanneer in de winter, vaak bij vrieskou, de luchtvochtigheid extreem daalt vraagt dit om een effectieve aanpak. De belangrijkste en simpelste maatregel die genomen kan worden is om het instrument een plek te geven daar waar het instrument het minst wordt blootgesteld aan extreme temperatuur- en luchtvochtigheidschommelingen. Een goede plek is niet in de buurt van radiatoren, kachels, vloerverwarming, deuren, tocht en zonlicht.


Bij een lage luchtvochtigheid kan naast het ophangen van waterbakjes aan de verwarming, ook een hydroceelunit in het instrument geplaatst worden. Deze 1 meter lange buis vraagt om frequent gevuld te worden met water. Hierdoor ontstaat een kleine verbetering van de algemene luchtvochtigheid binnen in het instrument. Bij een droogte onder de 45% zijn bovenstaande maatregelen over het algemeen niet meer voldoende.

Gevolgen

Het effect van een te lage luchtvochtigheid op termijn:

• onstabiele stemhouding
• onregelmatige en moeilijk te doceren speelaard
• loszittende stempennen
• los raken van lijmverbindingen (o.a. hamerkoppen)
• scheuren van o.a. de zangbodem
• vermindering in klankkwaliteit; scherpere klank door uitdrogen van de hamerkoppen
• bijgeluiden en resonanties
• snelle veroudering van het instrument
• hogere onderhoud- en reparatiekosten

Oplossingen

De beste methode is om de luchtvochtigheid te verhogen door middel van een luchtbevochtiger. Raadpleeg daarvoor uw pianovakman.


Piano Life Saver System

Sinds enige jaren wordt het Amerikaanse Dampp-Chasersysteem ook in Nederland gevoerd. Het syteem is eigenlijk een soort “vochtreguleringssyteem” binnenin een piano of vleugel. De Dampp-Chaser wordt in een piano of vleugel ingebouwd en zorgt voortdurend voor de juiste luchtvochtigheidsgraad in het instrument. Het enige wat de bezitter hoeft te doen is het bij te vullen van het waterreservoir.


Bron: www.letsplaypiano.nl